Tại sao cùng một khoản tiền nhưng mỗi người lại có mức áp lực khác nhau?

Cùng là 5 triệu đồng, nhưng mức độ áp lực tài chính của mỗi người có thể hoàn toàn khác nhau.

• Với người thu nhập 10 triệu đồng/tháng, 5 triệu đồng là một khoản chi rất lớn.
• Với người thu nhập 50 triệu đồng/tháng, khoản tiền này có thể dễ dàng được cân đối.
• Người có sẵn quỹ dự phòng cũng ít bị ảnh hưởng hơn người đang không có tiền tiết kiệm.

Vậy tại sao cùng một khoản tiền nhưng mỗi người lại có mức áp lực khác nhau?

1. Thu nhập và khả năng dự phòng

Giá trị của một khoản tiền cần được nhìn trong mối tương quan với thu nhập và số tiền dự phòng.

Ví dụ với khoản chi 5 triệu đồng:

• Thu nhập 10 triệu đồng/tháng → khoản chi tương đương 50% thu nhập.
• Thu nhập 20 triệu đồng/tháng → khoản chi tương đương 25%.
• Thu nhập 50 triệu đồng/tháng → khoản chi chỉ tương đương 10%.

Vì vậy, cùng một khoản tiền nhưng tỷ lệ so với thu nhập càng cao thì áp lực càng lớn.

Quỹ dự phòng giúp giảm áp lực

Người có quỹ dự phòng sẽ chủ động hơn khi phát sinh chi phí bất ngờ.

Quỹ này có thể được sử dụng cho:

• Sửa chữa xe hoặc nhà ở.
• Chi phí y tế.
• Mất việc hoặc giảm thu nhập.
• Các khoản thanh toán ngoài kế hoạch.

Một khoản dự phòng tương đương 3-6 tháng chi phí sinh hoạt có thể giúp giảm đáng kể áp lực khi xảy ra sự cố.

2. Mỗi người có trách nhiệm tài chính khác nhau

Không phải ai cũng có cùng số lượng khoản phải thanh toán mỗi tháng.

Một người độc thân có thể chỉ cần lo:

• Tiền thuê nhà.
• Ăn uống.
• Đi lại.
• Các khoản chi cá nhân.

Trong khi đó, người có gia đình có thể phải chi trả thêm:

• Tiền học của con.
• Chi phí chăm sóc con nhỏ.
• Hỗ trợ cha mẹ.
• Tiền nhà và các khoản trả góp.
• Chi phí sinh hoạt cho cả gia đình.

Càng nhiều người phụ thuộc vào thu nhập của bạn, một khoản chi bất ngờ càng dễ tạo ra áp lực.

3. Chi phí cố định ảnh hưởng đến khả năng xoay xở

Thu nhập cao không đồng nghĩa với việc ít áp lực tài chính.

Nếu phần lớn thu nhập đã được dùng cho các khoản cố định, khả năng xử lý chi phí phát sinh sẽ giảm.

Các khoản chi cố định phổ biến gồm:

• Tiền thuê hoặc trả góp nhà.
• Tiền trả góp xe.
• Khoản vay tiêu dùng.
• Học phí.
• Hóa đơn điện, nước, internet.
• Các khoản thanh toán định kỳ khác.

Ngược lại, người có chi phí cố định thấp sẽ dễ điều chỉnh ngân sách hơn khi gặp biến cố.

4. Tâm lý tiền bạc của mỗi người khác nhau

Áp lực tài chính không chỉ phụ thuộc vào số tiền thực tế mà còn liên quan đến cách mỗi người nhìn nhận tiền bạc.

Người từng trải qua giai đoạn khó khăn về tài chính có thể:

• Lo lắng nhiều hơn khi phải chi một khoản lớn.
• Thận trọng với các khoản chi ngoài kế hoạch.
• Có xu hướng tiết kiệm nhiều hơn.
• Sợ rơi trở lại tình trạng thiếu hụt tài chính.

Trong khi đó, người có thói quen lập ngân sách và dự phòng thường bình tĩnh hơn trước các khoản chi bất ngờ.

5. Thời điểm phát sinh khoản chi cũng rất quan trọng

Cùng là 5 triệu đồng nhưng thời điểm phải thanh toán có thể tạo ra mức áp lực khác nhau.

Nếu phát sinh ngay sau ngày nhận lương:

• Tài khoản vẫn còn tiền.
• Các khoản chi chính chưa đến hạn.
• Có nhiều lựa chọn để cân đối.

Nếu phát sinh vào cuối tháng:

• Số dư tài khoản có thể đã giảm mạnh.
• Nhiều hóa đơn có thể đang chờ thanh toán.
• Người không có quỹ dự phòng có thể phải vay mượn.

Do đó, quản lý tài chính cần quan tâm cả dòng tiền vào và dòng tiền ra, không chỉ nhìn vào tổng thu nhập.

6. Khoản chi chủ động và khoản chi bất ngờ

Tâm lý của chúng ta thường khác nhau giữa khoản chi đã được lên kế hoạch và khoản tiền phát sinh đột xuất.

Khoản chi chủ động

Ví dụ:

• Du lịch.
• Mua sắm.
• Học tập.
• Mua thiết bị cần thiết.

Những khoản này thường đã được dự tính trước nên dễ chuẩn bị ngân sách.

Khoản chi bất ngờ

Ví dụ:

• Xe bị hỏng.
• Thiết bị trong nhà cần sửa chữa.
• Chi phí y tế phát sinh.
• Mất hoặc giảm nguồn thu nhập.

Những khoản này thường tạo áp lực lớn hơn vì người chi không có thời gian chuẩn bị.

Làm gì để giảm áp lực tài chính?

Không thể loại bỏ hoàn toàn những khoản chi bất ngờ. Tuy nhiên, bạn có thể chủ động xây dựng nền tảng tài chính vững hơn.

1. Xây dựng quỹ dự phòng

Ưu tiên dành một khoản tiền riêng cho trường hợp khẩn cấp.

Có thể bắt đầu với mục tiêu:

• 1 tháng chi phí sinh hoạt.
• Sau đó tăng lên 3 tháng.
• Hướng đến 6 tháng khi điều kiện tài chính cho phép.

2. Kiểm soát các khoản chi cố định

Trước khi vay hoặc mua trả góp, nên tính toán khả năng thanh toán trong dài hạn.

Đặc biệt cần lưu ý:

• Tổng số tiền phải trả mỗi tháng.
• Lãi suất và các khoản phí.
• Thời hạn khoản vay.
• Khả năng thanh toán nếu thu nhập giảm.

3. Theo dõi thu nhập và chi tiêu

Mỗi tháng nên ghi lại:

• Tổng thu nhập.
• Chi phí sinh hoạt.
• Các khoản trả nợ.
• Khoản tiết kiệm.
• Chi phí phát sinh.

Việc theo dõi thường xuyên giúp bạn nhận biết sớm những khoản chi đang vượt quá khả năng tài chính.

4. Chuẩn bị cho các khoản chi không thường xuyên

Ngoài ngân sách sinh hoạt hằng tháng, nên dành một khoản riêng cho các chi phí có thể phát sinh như:

• Sửa xe.
• Sửa thiết bị điện tử.
• Khám chữa bệnh.
• Sửa chữa nhà ở.
• Các nhu cầu gia đình khác.

Kết luận

Tại sao cùng một khoản tiền nhưng mỗi người lại có mức áp lực khác nhau?

Bởi áp lực tài chính không chỉ phụ thuộc vào số tiền phải chi mà còn liên quan đến:

• Mức thu nhập.
• Quỹ dự phòng.
• Trách nhiệm gia đình.
• Chi phí cố định.
• Dòng tiền.
• Tâm lý và thói quen sử dụng tiền.

Thay vì so sánh áp lực tài chính của mình với người khác, mỗi người nên tập trung xây dựng khả năng chủ động tài chính.

Thu nhập ổn định, chi phí hợp lý và quỹ dự phòng đủ lớn sẽ giúp bạn bình tĩnh hơn trước những khoản chi bất ngờ.

>>Xem thêm: 5 xu hướng tài chính người trẻ cần chú ý

>>Xem thêm: Vì sao thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến trong đời sống?